چهارشنبه سوری سنتی برای افزایش همدلی و تعامل اجتماعی یا حوادث تلخ


جشنی که در سال برای آن لحظه شماری می کردیم اما در حال حاضر باید نگران حوادث تلخ این روز  باشیم که آن هم به دلیل استفاده از وسایل منفجره مانند ترقه و نارنجک های دست ساز و … است. این جشن هر ساله توسط مردم برگزار شده است از این رو تمامی ابزار و وسایل،هماهنگی،برگزاری،نظارت و کنترل بر جشن توسط خانواده ها در کوچه و محله صورت می گرفت و دولت ها هیچ گونه هزینه ای در این زمینه پرداخت نمی کردند و برای ایجاد امنیت دچار دردسر نمی شدند. برگزاری جشن های مختلف از جمله چهارشنبه سوری که توسط نیاکان ما صورت می گرفته فرصتی برای ایجاد همدلی ، افزایش تعامل اجتماعی،افزایش شادی و نشاط در جامعه بود.
با توجه به حوادث ناگواری که در چهارشنبه سوری به وجود آمده است از اینرو باید یک نگاه جامعه شناختی در چهارشنبه سوری جای خود را به نگاه آسیب شناختی دهد. زیرا که نگاه جامعه شناختی نگاهی  مثبت و رو به آینده با کارکردهای مناسب را در بر می گیرد که می تواند به صورتهای آشکار و پنهان در پاسداشت انباشتگی فرهنگی نقش آفرینی کند.

به همین خاطر چهارشنبه سوری در کشور ما از یک نامدیریتی فرهنگی رنج می برد . این بی مدیریتی فرهنگی در خانواده ها، سیستم آموزشی ، محله ها و عدم توانمندی گروه های همسالان ما لانه کرده است .از اینرو برای بهتر مشخص شدن این مفهوم ابتدا به تعریف شادی و نشاط پرداخته و تفاوتهای آن را مورد  بررسی قرار می دهیم:

شادی عبارتست از هیجانی که دراثر محرک های درونی و بیرونی به وجود می آید. از اینرو ماهیت شادی در انسان غریزی است اما نوع و چگونگی آن به یادگیری و متغیرهای محیطی و فرهنگی بستگی دارد. همچنین می توان بین شادی و نشاط تفاوتی قائل شد. شادی یک هیجان انبساط با تظاهرات بیرونی و زودگذر است، اما نشاط یک احساس انبساط و شادمانی درونی که پایدار و بادوام است. شادی همیشه با هیجان های لبخند، خنده و حرکت همراه است اما در نشاط احساس سرور لزوما با خنده همراه نیست ولی احساسی است که موجب لذت فرد می شود. به همین ترتیب شادی می تواند یک هیجان کاذب و زودگذر باشد در حالی که ماهیت نشاط اصیل، مثبت و با دوام است.
تجربه نشان می دهد که شادی های کاذبی که توسط محرک های متفاوت مثل داروهای روان گردان، موادمخدر، الکل و غیره به دست می آید کوتاه و گذرا بوده و پیامدهای اندوه وافسردگی را به دنبال خواهد داشت. در حالی که نشاط برای سلامت جسمی و روان انسان و جامعه ضرورت دارد. اما نشاط در واقع بستگی به عوامل متعددی از جمله بینش و تربیت، رضایتمندی، آرامش و هدفمندی دارد.
آیا ما آزاد هستیم که به هر طریقی اِبراز شادی کنیم و با اعمال هیجانی چهارشنبه سوری جسم و جان و اموال خودمان و دیگران را شدیداً در معرض آسیب قرار دهیم.
به همین دلیل آزادی برای هر عملی یک قید اساسی دارد: «هیچ کس‏ نمی‏ تواند اعمال‏ حق‏ خویش‏ را وسیله‏ اصرار به‏ غیر یا تجاوز به‏ منافع عمومی‏ قرار دهد.» (اصل چهلم) برای تضمین این قید آزادی، ‌ماده (۱) قانون مسئولیت مدنی مقرر می کند: «هر کس بدون مجوز قانونی عمداً یا در نتیجه بی‌ احتیاطی به جان یا سلامتی یا مال یا آزادی یا حیثیت یا شهرت تجارتی یا به هر حق دیگر‌ که به موجب قانون برای افراد ایجاد گردیده لطمه‌ای وارد نماید که موجب ضرر مادی یا معنوی دیگری شود مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود‌ می‌باشد.»
در ضمن چهارشنبه سوری یک خسارت عمومی دیگر هم به همراه دارد که آلودگی وخیم شهری است.‌‌ طبق ماده (۲) قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا صراحتا بیان می کند «اقدام به هر عملی که موجبات آلودگی هوا را فراهم نماید ممنوع است…»
  درمان همه چیز مجازات نیست.
جامعه با مجازات اخلاقی و قانون مدار نمی شود. این در حالی است که هرساله همین جامعه بیش از خرج میلیاردها تومان برای تدارک مواد محترقه و منفجره، از قبال خسارت های جانی، سقط جنین، از دست دادن اعضای بدن به خصوص چشم، آتش سوزی های گسترده و شوک های روانی، هزینه های گزاف و غیر قابل جبرانی را پرداخت می کند. مشکل را باید از جای دیگری درمان کرد، یک گام به عقب، پیشگیری بهتر از درمان و جراحی و برخورد انتظامی است. گرچه برای درمان جامعه و برقراری ثبات و امنیت لازم است در مواردی حتی برخی حقوق را محدود کرد، مانند همین روزهای چهارشنبه سوری که بسیاری از قربانیان هیچ نوع شرکتی در رفتارهای ناهنجار آتش بازی نداشته اند ولی قربانی عمل دیگران می شوند. قطعاً مشکل همان مسئله نشاط است.
راههای مقابله با حوادث در چهارشنبه سوری را می توان اینگونه عنوان نمود:
الف ) ساده ترین راه در مقابل بی اخلاقی های شایع در روزهای های منتهی به چهارشنبه آخر سال احتیاط است یعنی شهروندان هم خود از ابزارهای آتش بازی و انفجاری دوری کنند و شادی های بی خطر و پایدارتری را جایگزین نمایند و هم از ترددهای بی جهت در سطح شهر خودداری کنند.
ب ) هدایت کردن این اقدامات مخاطره آمیز به بیرون از شهر که دارای امکانات امنیتی ـ درمانی لازم است.
ج ) شهروندان باید عملا در مقابل چهارشنبه سوری به عنوان «آسیب اجتماعی» واکنش جدی نشان دهند. به عبارت دیگر شهروندان نسبت به خود و جامعه شان دارای «مسئولیت اجتماعی» هستند و از این مسئولیت اجتماعی نه تنها قانونگذار قانون اساسی که حتی شارع مقدس تحت عنوان «امر به معروف و نهی از منکر» و «دعوت به خیر» حمایت کرده و آن را وظیفه عمومی قلمداد نموده است.
وظایف دستگاه ها :

سیاست ایجاد شادی و نشاط در جامعه یکی از مهم‌ترین وظایف شهرداری، نیروی انتظامی، وزارت فرهنگ و ارشاد ، آموزش و پرورش و صدا و سیما است. این دستگاه ها موظفند با آموزش و نهادینه کردن اخلاق، حقوق شهروندی و گرایش به شادی های واقعی و تأمین امکانات لازم مانند پارک های تخصصی  و خانوادگی، سیاست واحدی را برای استقرار نشاط اجتماعی فراهم آورند.

 

/ 0 نظر / 16 بازدید