دست نوشته های پدر عمادالدین

من گنگ خواب دیده ام عالم تمام کر -من عاجزم زگفتن خلق از شنیدنش

غدیر زلال جاری و جاو یدان تاریخ
نویسنده : عباس فغانی ( معارف ) - ساعت ۱٢:٠٩ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٢ بهمن ۱۳۸٩

زلال جاری و جاویدان تاریخ

نویسنده: عباس فغانی( معارف)

منبع: روزنامه رسالت- تاریخ نشر شمسی  چهارشنبه ٨۴/١٠/٢٨

غدیر، واقعه نیست که تنها جنبه تاریخی داشته باشد و به عنوان  یک مساله گذشته درباره آن سخن گفته شود. بلکه به جز جنبه تاریخی آن و همچنین جنبه دینی و اسلامی و اعتقادی بسیار مهم آن، که هر مسلمانی، مکلف است در این باب، حق را بشناسد و به آن معتقد باشد،  


به جز اینها همه، مضمون و مقصود از واقعه غدیر، در هر لحظه از زندگی جامعه اسلامی،بلکه هرجامعه دیگری، مصداق و مورد دارد. جوهر اصلی واقعه غدیر و سخنان پیامبر(ص) در آن روز، تعیین شکل صحیح و رهبری است و سرپرستی و مولویت اهل حق و لزوم ایمان داشتن به حکومت پیشوایی عادل و بیعت کردن با چنین حکومتی( یعنی: حکومتی همسان و همانند آنچه علی(ع) در نزدیک به5 سال دوره خلافت خود، جامه عمل پوشانید) و سرپیچی و مخالفت با هرحکومت غیراسلامی و هر نظام ستمگر که حقوق مردم را رعایت نکند و جانب محرومان را نگیرد، محتوای امامت و غدیر این است. از این رو حماسه غدیر، چونان مشعلی جاودانسوز، در ذهن ها و عصرها و نسل ها، همیشه زنده است و جوهر سیال آن در کالبد جامعه ها، همیشه جباری است. گفتگو و تأکید بر مسأله غدیر و تجدید بحث در این باره، چیزی نیست جز تاکید بر احقاق حق و نشر عدالت، مبارزه با ستم و جهل، این است که مسأله غدیر فریاد انسان و این حقیقت زنده است و دفاع و یادآوری آن وظیفه است تا روزی که زندگی باشد و انسان و روز.

غدیر خم کجاست: در میان راه مکه و مدینه، محلی است به نام جحفه. در این محل غدیر خم جای دارد. چون این آبگیر به شکل خم رنگرزان بوده است و برخی قبایل صحرایی گاه در آن جامه های رنگ کرده خویش را می شسته اند، آن را غدیر خم نامیده اند.

غدیر: یعنی آبگیر، گودالی در بیابان که آب باران در آن گرد آید).

پیامبر اکرم(ص) در سال دهم هجری، به قصد انجام اعمال حج، از مدینه به مکه سفر کرد. سفر پیامبر(ص) بیشتر به اطلاع مسلمانان نواحی مختلف رسیده بود. از این رو، جماعت ها و گروه های بسیاری برای اینکه اعمال حج را در حضور پیامبر(ص) انجام دهند و آداب و مناسک حج را از خود پیامبر(ص) بیاموزند، به مکه آمدند و همراه پیامبر(ص) حج گزاردند. پس از پایان اعمال حج و سخنرانی های چندی که پیامبر(ص) در مکه ایراد کرد، کاروان ها عازم بازگشت به مدینه شدند. اکنون جماعت های بسیاری با پیامبر(ص) بودند. همه آمدند تا به صحرای کوهستانی جخفه رسیدند در کنار غدیر خم، در این محل، جبرئیل- فرشته وحی- بر پیامبر(ص)  نازل شد و این آیه بر او فرو خواند: یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک، و ان لم تفعل فما بلغت رسالته، والله یعصمک من الناس.( ای فرستاده خدا! دستوری که خدا برای تو فرستاده است، به مردم برسان و گرنه، تبلیغ رسالت نکرده ای! خدا خود تو را از شر مردم نگاه خواهد داشت.)

با توجه به اینکه آن ایام، ماههای آخر عمر پیامبر(ص) بود( زیرا پیامبر(ص) در حدود 70 روز پس از واقعه غدیر رحلت کرد) و فرستاده خدا همه احکام الهی را تبلیغ کرده بود، معلوم است که این آیه مربوط به مساله جانشینی است. این بود که پیامبر(ص) پس از نزول آیه بالا در صحرای غدیر درنگ کرده و پس از ادای نماز ظهر، دستور داد منبری از جهاز شتران ساختند. آن گاه فرمود تا همه آن جمعیت انبوه گرد آمدند. مورخان اهل سنت نوشته اند در آن روز 120000 تن در پای آن منبر حضور داشتند. پیامبر(ص) در میان آن جمعیت انبوه، برآن منبر بالا رفت و درباره نزدیک شدن مرگ خود که پیشتر نیز در مکه بدان اشاره کرده بود، سخن گفت. آن گاه وحی و دستور خداوند را درباره تعیین جانشین ذکر فرمود و باز به مردم یادآوری کرد که پیامبر خدا بوده و احکام خدا همه را ابلاغ کرده است و اکنون می خواهد آخرین مساله مهم دینی را بگوید.

آن گاه علی بن ابی طالب(ع) را پیش خود خواند. نخست او را در کنار خود نگاه داشت. پس دست او را گرفت و بلند کرد و در چنین شرایطی از روی آن منبر با حضور آن جمعیت و با آن وضعیت حساس ( که در وسط راه و در میان دشت و سنگ و کوه و در هوایی بسیار گرم، کاروان ها را متوقف ساخته بود) پس از خواندن آیاتی از قرآن و ذکر سخنانی مربوط به رسالت و جانشینی و نزدیک شدن مرگ خویش، با صدای بلند فرمود:

من کنت مولاه فهذا علی مولاه...( هرکس که من تا کنون مولا و سرپرست و پیشوای او بودم، پس این علی مولا و سرپرست و پیشوای اوست.)

آن گاه دعا کرد در حق آنان که علی(ع) را یاری کنند، و نفرین فرمود آنان که او را ترک گویند و بی یاور گذارند. پس از اینکه مراسم تعیین علی بن ابی طالب(ع) برای جانشینی و خلافت به وسیله پیامبر اکرم(ص) پایان رفت و دین اسلام از نظر ادامه رهبری نیز کامل شد و چگونگی سرپرستی پس از پیامبر(ص) روشن گشت، این آیه فرود آمد: الیوم اکملت لکم دینکم واتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا...( امروز دینتان را برایتان کامل کردم و نعمت(نعمت معنوی و هدایت) را برای شما تمام ساختم و اسلام را برای شما برگزیدم تا دینتان باشد.)

در اینجا مردمان آمدند و با علی(ع) بیعت کردند و او را مولای خویش خواندند. یعنی دست او فشردند و مقام او را پذیرفتند. با این همه، پیامبر اکرم(ص) برای اینکه مقام او را در میان مسلمانان کاملا روشن کند فرمود: او را امیرالمومنین بنامید.

برخی از مورخان نوشته اند که پیامبر(ص)، سه شبانه روز، در سرزمین غدیر ماند تا همه بتوانند با علی(ع) بیعت کنند.

این بود خلاصه ای از واقعه غدیر؛ واقعه ای که از مسلم ترین مسایل تاریخ اسلام است و صدها دانشمند از آن یاد کرده اند، مانند ابوریحان بیرونی و خواجه نصیرالدین طوسی، فیلسوف معروف فارابی نیز، بر همین اساس، به تحلیل فلسفه امامت پرداخته است. ابن سینا نیز به موضوع نص( حدیث صریح غدیر) در کتاب شفا اهمیت داده است و آن را بهترین راه برای تعیین جانشین دانسته است. همین طور بسیاری دیگر از علمای بزرگ شیعه، گذشته از علمای بزرگ شیعه، همه موثقند و حجت، دهها و دهها دانشمند و محدث و مورخ و مفسر اهل سنت نیز حدیث غدیر و واقعه آن را نقل کرده اند، مانند طبری، ابن اثیر و احمد حنبل.


comment نظرات ()