دست نوشته های پدر عمادالدین

من گنگ خواب دیده ام عالم تمام کر -من عاجزم زگفتن خلق از شنیدنش

نقش دفاعی زنان در عصر نبوی
نویسنده : عباس فغانی ( معارف ) - ساعت ۱٠:٠٠ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱ خرداد ۱۳٩٠

مطلب فوق را بمناسبت روز ولات بی بی دوعالم حضرت زهرا (س) روز زن و جایگاه تمامی مادران وهمسران در عرصه تاریخ به روز شده ،انشاء ا... که مورد قبول باشد .

نقش دفاعی زنان در عصر نبوی


نویسنده: عباس فغانی( معارف)

منبع: روزنامه رسالت- تاریخ نشر شمسی  پنج شنبه ١٣٨۵/٩/١٣

اشاره:

عصر نبوی، کاملترین دوره تاریخ بشری در ظهور و بروز الگوهای رفتاری است.حضور مبارک پیامبر اکرم(ص) که مثال عینی انسان کامل است اسوه و الگویی است که قرآن آن را اسوه و الگویی است که قرآن آن را اسوه حسنه معرفی می نماید.


 

در طی 23سال تاریخ بر فراز و نشیب صدر اسلام، زنان و مردان بزرگی تربیت یافتند که هریک در نوع خود بی نظیر بوده اند. حوادث و اتفاقاتی رخ داده است که شیوه رویارویی با آنها درس بزرگی برای امت پیامبر در عصرهای دیگر است.

از جمله موضوعاتی که طرح و تبیین آن موجب الگوپردازی صحیح خواهد بود و ما را در مسیر صواب هدایت خواهد کرد؛ نقش زنان در عصر نبوی است. نقشی که بدون افراط و تفریط، شعار زدگی، سطحی نگری و استفاده ابزاری شکل گرفت و موجب تربیت زنانی بزرگ و نامدار شد. در این راستا توجه به نقش زنان در نظام دفاعی حکومت نبوی نشانگر عمق توجه پیامبر به توانمندیهای زنان و فراهم ساختن بستر مناسب و طبیعی جهت شکوفایی تواناییهای زنان است. ما در این نوشتار قصد داریم که با بیان شواهد تاریخی، ابعاد مختلف حضور زنان را در نظام دفاعی عصر پیامبر اعظم(ص) تبیین نمائیم تا الگو و نمونه ای قرار گیرد و بدین وسیله اندیشه های سره از ناسره تمییز گردد با این مهم، عصر نبوی به عنوان مقیاس و ملاک تعیین شده است؛

با بعثت پیامبر عظیم الشأن اسلام، زنان جزیره العرب همچون مردان به سوی اسلام گرایش پیدا کردند و همواره به دنبال کشف دیدگاههای دین مبین اسلام پیرامون تکالیف و حقوق زنان بودند. از اولین بیعت پیامبر، زنان هم جزء بیعت کنندگان بودند و بدین شکل به صورت عملی وارد عرصه اجتماعی و سیاسی شدند. پیامبر(ص) محدودیتی برای حضور زنان مطرح نمی کردند بلکه با بیان شرایط حضور، به تربیت شخصیت آنان به شکل اصولی می پرداختند. با آغاز حکومت نبوی در مدینه و حملات وقت و بی وقت مشرکین جهت نابودی حکومت نوپای اسلامی بحث دفاع شکل گرفت. عرب، بیگانه از جنگیدن نبود اما تا پیش از اسلام اهداف جنگ اهدافی مادی و خود پسندانه بود. پیامبر به مسلمانان درس صلح و برادری داد. اما آنان را به گونه ای تربیت کرد که در مقابل زورگیری بایستند و تن به ذلت ندهند.

زنان مسلمان با شروع اولین غزوات پیامبر خواهان شرکت در دفاع بودند. آنان علاقه مند بودند که با انجام کارهایی همچون آب رسانی، نگهداری تدارکات، طبخ غذا، پرستاری بیماران و مجروحین و حمل شهدا، پیامبر را یاری دهند.

پیامبر اکرم(ص) که توانایی برخی از زنان را بسیار بالا و آنان را سرشار از عشق و روحیه فداکاری و ایثار می دیدند به آنان اذن حضور می دادند. به یقین می توان گفت که اعتماد پیامبر به زنان عامل بسیار مهمی در رشد بیشتر آنان بوده است. در این قسمت به نمونه هایی اشاره می نمائیم.

شواهد تاریخی

ام نسان چنین می گوید: وقتی پیامبر خدا(ص) تصمیم گرفت به سوی خیبر حرکت کند، به نزد او رفته و عرض کردم: ( ای رسول خدا! آیا اجازه می دهید همراه شما بیایم و چنانچه در این جنگ مجروحی بود- که نخواهد بود- آنها را مداوا کنم و همچنین از تدارکات نگهداری نمایم؟)

پیامبر خدا(ص) در جواب فرمود: ( بیا به برکت خدا) و سپس فرمود: ( زنانی از قوم تو و از غیر ایشان از من اجازه خواستند تا در جنگ شرکت داشته باشند که به آنها اجازه دادم. چنانچه مایل باشی می توانی با قوم خود حرکت کنی و اگر می خواهی با ما حرکت کن)! عرض کردم با شما فرمود: ( بنابراین همراه همسر من ام سلمه باش.)

ام نسان گوید: من با ام سلمه و پیامبر(ص) و سپاه همراه شدم و تا فتح خیبر همراه آنان بودم و با دارویی که داشتم مجروحین را مداوا می کردم و در پایان پیامبر مقداری از غنائم را به ما داد.( واقدی، محمدبن عمر، مغازی، ج2،ص687)

فاطمه علیها السلام، همراه جمعی از زنان در جنگ احد به همراه پیامبر بود. مجموعا 14زن بودند که خوراکی و آشامیدنی بر پشت خود حمل کرده و زخم مجروحان را پانسمان و مداوا می کردند و به آنها آب می رساندند. ( واقدی، محمدبن عمر، مغازی،ج 1، ص 249)

 صفیه دختر عبدالمطلب می گوید: ( در جنگ احزاب زیر رگبار سنگ و تیر بودیم که یک یهودی به سوی ما آمد. من شمشیر حان بن ثابت را گرفتم  و گردن یهودی را از دم طوری که  سرش به سمت گروهی پرتاب شد. ( ابن هشام، السیرهالنبویه ج، 3 ص239)

ام عطیه می گوید: ( در هفت جنگ، همراه پیامبر(ص) بودم، در این جنگها، تدارکات ایشان را نگهداری کرده و برای ایشان غذا درست می کردم و مجروحین را مداوا کرده و از مریضها پرستاری می کردم. ( اعیان الشیعه، ج3، ص842)

در جنگ صفین، ام حارث انصاری و ام عماره از فرار مردان جلوگیری کردند. ام حارث لگام شتر همسر خود را گرفته و به فرار او اعتراض می کرد! ام عماره شمشیر خود را کشیده و خطاب به انصار فریاد می زد: ( این چه کار زشتی است؟ شما و فرار)! ( مغازی، ج1،ص249، ج2 ص904)

شواهد تاریخی بسیاری در کتب تاریخی وجود دارد که نشان دهنده اذن پیامبر نسبت به حضور زنان در میدان دفاع است.

با توجه به مستندات موجود می توان وظائف زنان درعصر نبوی را اینگونه بیان نمود:

1.      مداوای مجروحین.

2.      آب دادن به رزمندگان.

3.      حمل مجروحین به پشت جبهه.

4.      نگهداری تدارکات و حمل تیر.

5.      دفع حملات دشمن در صورت لزوم.

6.      تشجیع و تشویق مردان به جنگ.

7.      ممانعت فرار از جنگ.

8.      طبخ غذا برای رزمندگان.

9.      قتال و شرکت در نبرد.

ناگفته پیداست که این وظایف مربوط به حضور زنانی است که مستقیما در جنگها شرکت داشتند. پشتیبانی روحی و عاطفی زنان در پشت میدان نبرد که موجب حفظ مدینه از خطرات دشمن و آسودگی خیال مردان برای رفتن به جنگ بود و در جای خود قابل بررسی است.

نتایج به دست آمده از حضور زنان درجنگهای صدر اسلام:

1.      رضایت و تایید پیامبر اکرم نسبت به حضور زنان.

2.      اشتراک تکلیف زن و مرد در بحث دفاع.

3.      ظهور قابلیتهای متنوع و متفاوت زنان در دفاع.

4.      چند منظوره بودن نقش زن در دفاع- تاثیر این نقش در دفاع فیزیکی، دفاع روانی و تاثیرگذار بودن حضور زنان در افزایش حضور مردان و حتی افزایش کیفیت حضور مردان.

5.      اجازه حضور زنان در سنین مختلف جوان، میانسال و سالمند در دفاع.

حضرت امام خمینی(ره) با تاسی از دیدگاههای پیامبر اسلام، از ابتدای انقلاب و بالاخص در زمان دفاع مقدس با حمایت و پشتیبانی از حضور هدفمند زنان، نادیده گرفتن و مهمل گذاشتن این قشر عظیم جامعه را به هیچ وجه جایز ندانستند و همواره تاکید کردند که زنان مسلمان با حفظ حدود الهی در تمام صحنه های جامعه حضور یابند.ایشان زنان صدر اسلام را الگوی زنان مسلمان دانسته و به زنان ایران اسلامی در هشت سال دفاع مقدس اجازه دفاع دادند.

این نوشتار را با یادآوری دو جمله از فرمایشات حضرت امام خمینی به پایان می رسانیم.

( زنها هستند که ملتها را تقویت می کنند، شجاع می کنند. بانوان در صدر اسلام با مردان در جنگها هم شرکت داشته اند. ۵٨/١١/١٢)

( پیروز و سرافراز باد نهضت اسلامی زنان ایران، افتخار بر این قشر عظیمی که با حضور ارزشمند و شجاعانه خود در صحنه دفاع از میهن اسلامی و قرآن کریم، انقلاب را به پیروزی رساند و هم اکنون در جبهه و پشت جبهه در حال فعالیت و آماده فداکاری است.) ۶٠/۵/٢


comment نظرات ()